Quyết định mới nâng cao hiệu quả chăn nuôi nông hộ

 Nhằm nâng cao hiệu quả chăn nuôi nông hộ và bảo vệ môi trường, thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định 50/2014/QĐ-TT quy định một số chính sách hỗ trợ hộ chăn nuôi về phối giống nhân tạo gia súc, con giống vật nuôi, xử lý chất thải chăn nuôi.

Theo quyết định, các hộ gia đình trực tiếp chăn nuôi lợn, trâu, bò, gia cầm là đối tượng được hưởng chính sách trên trừ các hộ chăn nuôi gia công cho các doanh nghiệp (gọi chung là hộ chăn nuôi); người làm dịch vụ phối giống nhân tạo gia súc.

Ảnh minh họa

3 nội dung hỗ trợ hộ chăn nuôi

Sử dụng loại tinh theo yêu cầu của địa phương, có nhãn mác rõ ràng và tiêu chuẩn chất lượng phù hợp hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Hộ chăn nuôi được hỗ trợ phối giống nhân tạo hàng năm đối với lợn, trâu, bò nếu đáp ứng điều kiện: Chăn nuôi dưới hoặc 10 con lợn nái; dưới hoặc 10 con trâu, bò sinh sản, có nhu cầu, làm đơn đăng ký và được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận.

Ngoài ra hộ chăn nuôi còn được hỗ trợ mua lợn, trâu, bò đực giống và gà, vịt giống bố mẹ hậu bị. Hỗ trợ một lần đến 50% giá trị con giống lợn, trâu, bò đực giống cho các hộ chăn nuôi ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn để thực hiện phối giống dịch vụ.

Mức hỗ trợ bình quân đối với gà, vịt giống không quá 50.000 đồng/1 con; mỗi hộ được hỗ trợ mua không quá 200 con gà hoặc 200 con vịt giống bố mẹ hậu bị. Hỗ trợ một lần đến 50% giá trị gà, vịt giống bố mẹ hậu bị.

Về xử lý chất thải chăn nuôi, các hộ sẽ được hỗ trợ một lần đến 50% giá trị làm đệm lót sinh học xử lý chất thải chăn nuôi, mức hỗ trợ không quá 5 triệu đồng/1 hộ. Được hỗ trợ một lần đến 50% giá trị xây công trình khí sinh học xử lý chất thải chăn nuôi với mức hỗ trợ không quá 5 triệu đồng/1 công trình/1 hộ.

Khuyến khích phát triển phối giống nhân tạo gia súc

Quyết định cũng quy định chính sách hỗ trợ khuyến khích phát triển phối giống nhân tạo gia súc. Theo đó, sẽ hỗ trợ một lần đến 100% kinh phí đào tạo, tập huấn cho các cá nhân về kỹ thuật phối giống nhân tạo gia súc, mức hỗ trợ không quá 6 triệu đồng/1 người.

Để được hỗ trợ, người đi đào tạo, tập huấn phải bảo đảm các điều kiện: Đã hoàn thành chương trình Trung học cơ sở đối với khu vực miền núi hoặc Trung học phổ thông đối với khu vực đồng bằng; dưới 40 tuổi; có nhu cầu, làm đơn và được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận.

Hỗ trợ thông qua cơ sở sản xuất, kinh doanh giống, vật tư chăn nuôi

Nếu các hộ gia đình chăn nuôi và người làm dịch vụ phối giống nhân tạo gia súc đáp ứng điều kiện hỗ trợ thì được hỗ trợ kinh phí về liều tinh lợn và kinh phí vật tư phối giống nhân tạo trâu, bò cho các hộ chăn nuôi thông qua các cơ sở sản xuất, kinh doanh giống vật nuôi hoặc vật tư chăn nuôi theo quy định hiện hành, được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ định và giao kế hoạch. Kinh phí hỗ trợ cho các cơ sở được căn cứ đơn giá liều tinh, vật tư theo định mức của địa phương nhân với số thực tế cung cấp cho các hộ chăn nuôi trong kế hoạch số lượng được giao hàng năm.

Bên cạnh đó, hỗ trợ trực tiếp cho hộ chăn nuôi sau khi các hộ đã mua lợn, trâu, bò đực giống, gà, vịt giống bố mẹ hậu bị; hỗ trợ trực tiếp sau khi các hộ đã xây công trình khí sinh học hoặc làm đệm lót sinh học; hỗ trợ trực tiếp cho người đi đào tạo, tập huấn về kỹ thuật phối giống nhân tạo gia súc sau khi hoàn thành khóa đào tạo, tập huấn, có chứng chỉ của cơ sở đào tạo, tập huấn; hỗ trợ trực tiếp cho người làm dịch vụ phối giống nhân tạo gia súc sau khi mua bình chứa Nitơ lỏng.

Read more

Đệm lót sinh học, cải tiến đột phá trong chăn nuôi

Cả nước hiện nay đang có khoảng gần 9 triệu hộ chăn nuôi nông hộ theo phương thức nhỏ lẻ, dẫn tới việc xử lý và quản lý chất thải vật nuôi còn gặp nhiều khó khăn. Đã và đang có được hiệu quả đột phá trong chăn nuôi, việc đưa công nghệ đệm lót sinh học trong chăn nuôi đang được người dân áp dụng rộng rãi.

Ảnh minh họa

Xả thải hơn 85 triệu tấn/năm

Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia  bà Hạ Thúy Hạnh cho biết, hiện đàn lợn cả nước ước khoảng 26,5 triệu con, trâu bò đạt 7,7 triệu con và gia cầm trên 304,5 triệu con. Dựa trên cơ sở khoa học tính toán được lượng chất thải rắn của chăn nuôi cũng tăng tỷ lệ thuận với tốc độ tăng trưởng quy mô, ước lượng với mức thải trung bình 1,5kg phân lợn/con/ngày; 15kg phân trâu, bò/con/ngày…

Những năm qua, chất thải vật nuôi trong nông hộ được xử lý chủ yếu thông qua các biện pháp như: Ủ làm phân chuồng theo phương pháp truyền thống; xứ lý bằng công nghệ khí sinh học biogas, các chế phẩm sinh học, ao sinh học…

Bà Hạnh nhấn mạnh, các phương pháp này chưa thể giải quyết được vấn đề về môi trường, bởi theo tính toán của các chuyên gia, hằng năm, tổng đàn gia súc, gia cầm ở Việt Nam thải vào môi trường hơn 85 triệu tấn chất thải rắn. Trong đó, khối lượng chất thải rắn (chỉ tính riêng lượng phân của vật nuôi) của một số vật nuôi chính thải ra trong năm 2010 là 85,3 triệu tấn, năm 2011 là 83,67 triệu tấn và 80,97 triệu tấn trong năm 2012 nhưng chỉ khoảng 40% số chất thải này được xử lý, còn lại thường được xả thẳng trực tiếp ra môi trường. “Đây là một trong những nguồn chất thải lớn có nguy cơ cao gây ô nhiễm môi trường vùng nông thôn và ảnh hưởng xấu tới sức khỏe người dân”  .

Trên thực tế, nếu ở một xã, số hộ chăn nuôi lợn chỉ chiếm 20 - 30% tổng số hộ thì hầm biogas là giải pháp hiệu quả cho việc xử lý chất thải chăn nuôi, nhưng nếu số hộ chăn nuôi lợn chiếm tới 50 - 60% thì hầm biogas có những hạn chế. Lượng nước thải từ hầm biogas của từng hộ dồn chung vào nguồn nước thải của xã, nguồn nước thải này thường không được xử lý, vẫn nhiễm khuẩn và lại là nguồn gây bệnh cho gia súc, gia cầm trong toàn xã và các vùng xung quanh -ông Phạm Hùng Cường (Viện Chăn nuôi) cho biết.

Giải pháp đột phá từ đệm lót sinh học

Bà Hạnh cho biết thêm, để giúp người chăn nuôi xử lý chất thải trong chăn nuôi hiệu quả, tháng 10.2013, Cục Chăn nuôi (Bộ NNPTNT) đã công nhận tiến bộ kỹ thuật cho chế phẩm sinh học Balasa N01 và quy trình ứng dụng chế phẩm này làm đệm lót sinh học trong chăn nuôi lợn và gà. “Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để ứng dụng và triển khai nhân rộng mô hình chăn nuôi trên đệm lót sinh học.

Đệm lót sinh học này cũng cần được tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho việc cung ứng và chuyển giao cho hộ nuôi và các địa phương có nhu cầu. Bên cạnh đó, Bộ cũng giao cho Học viện Nông nghiệp Việt Nam nghiên cứu để tạo ra tập đoàn vi sinh vật hữu ích mới, đồng thời khuyến khích các nhà khoa học, các doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu chuyên sâu tạo ra nhiều chủng loại men vi sinh và quy trình công nghệ mới phù hợp làm đệm lót sinh học chăn nuôi trong thời gian tới.

Theo TS Nguyễn Khắc Tuấn – Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho biết, với cách xử lý chất xả thải trong chăn nuôi bằng khí sinh học (biogas) bên ngoài chuồng không chỉ gây tốn kém tiền đầu tư mà lại khó có thể xử lý triệt để được ô nhiễm môi trường. Trong khi đó, với phương pháp mới, dùng đệm lót sinh học xử lý ngay tại chuồng nuôi đang có nhiều ưu điểm vượt trội là tiết kiệm chi phí đầu tư và xử lý được chất thải triệt để, không gây ô nhiễm môi trường.

Theo Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hà Nam, hiện Hà Nam đang đứng đầu cả nước về số lượng mô hình, tổng diện tích đệm lót sinh học và chính sách đi kèm khuyến khích các cơ sở chăn nuôi lợn áp dụng quy trình chăn nuôi trên đệm lót sinh học. Tính đến nay tỉnh Hà Nam đã có hơn 3.000 hộ xây dựng mô hình với khoảng hơn 50.000 m2 đệm lót sinh học được xây dựng và hàng nghìn hộ nuôi gà theo phương thức trên.

 Ông Ngô Văn Thêm ở xóm 7, xã Nhân Chính, huyện Lý Nhân là một trong những hộ áp dụng đệm lót sinh học vào chăn nuôi ở Hà Nam,cho biết, trước đây khi nuôi lợn không có biện pháp xử lý chất thải tốt nên ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe của gia đình. Nhưng từ ngày được tỉnh hướng dẫn đưa đệm lót sinh học vào nuôi lợn thấy rất sạch, lợn vì thế mà cũng lớn rất nhanh, hiệu quả kinh tế thấy rõ rệt đấy.

Read more

Giảm thiểu chất thải sinh nuôi bằng đệm lót sinh học

Chăn nuôi là công việc từ xưa đến nay của Việt Nam, cũng như ở nhiều nước trên thế giới ngành chăn nuôi đang phải đối mặt với vấn đề ô nhiễm môi trường khí, nước và các tác hại cho người chăn nuôi. Mùi hôi, khí độc và ruồi muỗi là nguyên nhân phát sinh dịch bệnh, chi phí thuốc thú y lớn; lạm dụng thuốc kháng sinh; tốn nước, tốn nhân công xử lý chất thải; động vật nuôi chậm lớn, chi phí thức ăn cao; hiệu quả kinh tế thấp; chất lượng thịt kém; ảnh hưởng đến sức khỏe của con người.

Ảnh minh họa


Thời gian trước ông cha ta vẫn nuôi heo giẫm đạp trên nền là cây cỏ để làm phân chuồng. Tuy nhiên phương pháp truyền thống này gây ô nhiễm rất lớn đến vật nuôi, người chăn nuôi và môi trường. Để có thể xử lý chất thải chăn nuôi một cách triệt để, việc nghiên cứu sử dụng chế phẩm vi sinh vật lên men lớp lót độn chuồng chăn nuôi là giải pháp tối ưu hiện nay (đây chính là giải pháp áp dụng công nghệ mới trên nền tảng chăn nuôi truyền thống.

Được sống trong môi trường có đệm lót sinh học, đầu tiên vật nuôi có cảm giác trở về với tự nhiên, bởi vì đệm lót sinh học sẽ đáp ứng một số thói quen sinh hoạt nguyên thủy của vật nuôi, ví dụ: nuôi heo, nuôi gà, thiên tính của heo chính là thích ăn bằng vòm mũi, thiên tính của gà là dùng chân để bới thức ăn, nền xi măng nuôi heo, gà truyền thống không đáp ứng được các yêu cầu đó, chúng chỉ có thể ngày nào cũng ăn xong rồi ngủ, ngủ rồi lại ăn, tâm lý của heo căng thẳng, thậm chí có thể phá chuồng, làm vỡ sàn xi măng, cảm thấy khó chịu, bức bối.

Sau khi sử dụng kỹ thuật chăn nuôi sử dụng đệm lót sinh học, heo, gà sống trong môi trường tương đối sạch, vi sinh vật có lợi chiếm ưu thế tuyệt đối trong lớp lót, heo có thể chũi rác, gà có thể bới rác thoải mái, trong hoạt động tự do này, vừa đáp ứng được thiên tính của heo và gà, đồng thời cung cấp thức ăn nhiều protein, kích thích vật nuôi sinh ra khả năng miễn dịch đặc biệt, điều quan trọng là chăm sóc vật nuôi tốt hơn, giảm stress và các bệnh phụ phát sinh.
Tiết kiệm sức lao động cho nông dân

Không cần phải thu dọn phân vật nuôi và rửa chuồng nuôi khi sử dụng đệm lót sinh học, vì thế tiết kiệm được sức lao động. Điều quan trọng nhất là môi trường sống của người lao động được cải thiện đáng kể, người cho vật nuôi ăn có một môi trường trong sạch, không có mùi hôi thối.

Ngoài ra, sử dụng đệm lót sinh học có rất nhiều ưu điểm vượt trội. Thứ nhất, do hầu hết phân và nước tiểu của vật nuôi đều bị hút xuống lớp lót và bị các vi sinh vật phân giải, nên không cần phải rửa chuồng, không có phân và nước tiểu ở ngoài chuồng, vì vậy sẽ không làm ô nhiễm môi trường và chuồng nuôi, đạt được mục tiêu không phát thải, không ô nhiễm.

Phương pháp này còn giúp tiết kiệm thức ăn vì hệ thống tiêu hóa của vật nuôi nuôi trên đệm lót sinh học phát triển sớm và hoàn thiện hơn, tỉ lệ hấp thụ tiêu hóa thức ăn được nâng cao một cách rõ rệt, chứng minh trực quan nhất đó chính là đường ruột của gà nuôi trên đệm lót sinh học phát triển hơn, dài hơn so với đường ruột của gà nuôi theo cách truyền thống, lớp lông ruột của heo nuôi trên đệm lót sinh học cũng phát triển hơn so với heo nuôi theo phương thức truyền thống, chất thải ít hơn mà lại không có mùi hôi.

Vật nuôi không bị căng thẳng tâm lý, khỏe mạnh hơn, tăng tỉ lệ hấp thụ tiêu hóa thức ăn. Những vi sinh vật có lợi trong lớp đệm lót có vai trò thúc đẩy việc hấp thụ tiêu hóa thức ăn một cách rõ ràng.

Do đó phân vật nuôi có thể chuyển hóa thành protein thể khuẩn. Phân của vật nuôi được lên men bằng vi sinh vật có ích thành chất dễ tan, sau đó quay trở lại làm thức ăn cho vật nuôi, từ đó đạt được mục đích tiết kiệm một phần thức ăn.

Trong điều kiện thời tiết với nhiệt độ thấp vào mùa đông thì ưu thế này càng rõ ràng, bởi vì đệm lót sinh học là một lớp đệm tương đối ấm áp do lên men tỏa nhiệt, lượng năng lượng vật nuôi phải tiêu hao để chống lạnh giảm một cách rõ rệt, vì thế việc tiết kiệm lượng thức ăn được thể hiện rõ hơn trong thời tiết với nhiệt độ thấp.

Một ưu điểm vượt trội của đệm lót sinh học là có thể chăm sóc vật nuôi. Vật nuôi sống thoái mái, giảm căng thẳng, tăng khả năng miễn dịch cho vật nuôi, thông qua sự kích thích của vi sinh vật có lợi trong lớp lót, có thể đạt được khả năng miễn dịch sau này, từ đó có thể giảm bớt dịch bệnh phát sinh: đáp ứng thiên tính của vật nuôi, làm cho vật nuôi cảm thấy thoải mái. Heo không bị stress do sống chật chội, không được ủi bới; heo mau lớn, giảm chi phí thức ăn, chất lượng thịt ngon… thêm vào đó là sự phát triển một lượng lớn vi khuẩn có lợi trong môi trường xung quanh, từ đó mà dịch bệnh giảm đi một cách đáng kể.

Quan trọng nhất, đệm lót sinh học giúp vật nuôi giảm dư lượng hocmon, nâng cao chất lượng thịt. Khi vật nuôi ăn protein thể khuẩn trong tấm lót, không chỉ tiết kiệm được thức ăn mà còn rèn luyện cơ thể, vì thế thịt vật nuôi là thịt tự nhiên, do dịch bệnh ở vật nuôi được giảm xuống 1 cách đáng kể khi sử dụng đệm lót sinh học, việc sử dụng thuốc cũng giảm một cách tương đối, dư lượng thuốc trong vật nuôi cũng giảm đáng kể. Heo khỏe mạnh, ít bệnh, hạn chế việc sử dụng kháng sinh, giảm chi phí thuốc thú y; Thêm vào đó là số lượng vi khuẩn có ích trong lớp lót tương đối cao, những vi sinh vật có ích này còn có tác dụng loại bỏ dư lượng chất kích thích trong cơ thể vật nuôi, do đó mà chất lượng thịt được cải thiện rõ rệt. Đây là loại thịt heo, thịt gà sạch.

Theo các nhà khoa học đánh giá, đệm lót sinh học mang lại rất nhiều lợi ích cho người nông dân. Hiện phương pháp chăn nuôi sử dụng công nghệ mới này còn có các tên khác nhau, như là: Phương pháp chăn nuôi không chất thải; Phương pháp chăn nuôi tự nhiên; Phương pháp chăn nuôi sinh thái.

Read more

biogas nhỏ lợi lớn dân đua nhau xây

Tiết kiệm được 100.000 đồng chất đốt mỗi hộ nhờ có khí gas sinh học từ chất thải chăn nuôi.


Hội Nông dân tỉnh Bến Tre đã phối hợp với Cty CP Chăn nuôi C.P Việt Nam (CPV) và Cty Alltech cùng thực hiện dự án hỗ trợ xây dựng 100 hầm biogas cho 100 hộ chăn nuôi nhỏ. Nhằm giúp các hộ chăn nuôi nhỏ có thể xử lý tốt chất thải chăn nuôi. Dự án đã thu được những kết quả đáng ghi nhận.

Ảnh minh họa

 Vừa sạch vừa có chất đốt 

Có quy mô chăn nuôi nhỏ ở ấp Đông Thạnh, xã Thành An, huyện Mỏ Cày Bắc hộ ông Cao Văn Hoài cho biết, trước đây, tuy đàn heo trong chuồng không nhiều, nhưng cũng khiến cho gia đình ông phải đối mặt với những vấn đề về môi trường và sức khỏe vì luôn có mùi hôi từ chuồng heo lan tới. 

Hơn 2 tháng trước, với sự hỗ trợ của Hội Nông dân xã Thành An, CPV và Cty Altech, ông Hoài đã tiến hành xây dựng một hầm biogas trong vườn nhà, ngay sát cạnh chuồng nuôi heo. Từ khi hầm biogas được hoàn thành đến nay, toàn bộ chất thải chăn nuôi của gia đình ông Hoài đều được đưa vào hầm này, biến thành khí gas sử dụng cho sinh hoạt.

 Ông Hoài cho biết, hiện tại, với 2 con heo nái và 12 con heo con, gia đình ông đủ khí gas sử dụng trong cả ngày, không phải tốn thời gian đi kiếm củi làm chất đốt để nấu nướng như trước đây nữa. Gia đình ông cũng không còn phải chịu đựng mùi hôi thối từ chuồng heo.

 Cách nhà ông Hoài chừng vài trăm mét, hộ ông Nguyễn Văn Bá với 6 con heo nái, cũng đã có khí gas sinh học sử dụng thoải mái nhờ được hỗ trợ xây hầm biogas. Ông Lữ Hoàng Văn, Chủ tịch Hội Nông dân xã Thành An cho hay, những hộ nông dân trong xã được hỗ trợ xây dựng hầm biogas đã tiết kiệm được ít nhất 100.000 đ/tháng, hộ nhiều lên tới 200.000 đ/tháng tiền chất đốt.

 Mô hình cần nhân rộng 

Theo ông Lê Văn Gặp, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Bến Tre, dự án đầu tư xây dựng hầm biogas cho nông dân tỉnh Bến Tre là kết quả từ nội dung làm việc ngày 23/6/2014 giữa CPV, Cty Alltech với ông Phan Văn Mãi, Phó Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre cùng lãnh đạo Hội Nông dân tỉnh và các ban, ngành liên quan.

Sau khi có chủ trương, Hội Nông dân tỉnh Bến Tre đã thống nhất chọn 2 huyện Mỏ Cày Bắc và Mỏ Cày Nam để thực hiện vì đây là những địa phương có đàn gia súc lớn, phần đông lại là hộ chăn nuôi nhỏ lẻ. Hai huyện này cũng đang đối mặt với vấn đề ô nhiễm môi trường từ hoạt động chăn nuôi. 

Hội Nông dân 2 huyện nói trên chọn 2 xã là Thành An (Mỏ Cày Bắc) và Thành Thới A (Mỏ Cày Nam) làm điểm thực hiện, bởi ở mỗi xã đều có 50 hộ đáp ứng đủ tiêu chí để được hỗ trợ là có quy mô chăn nuôi nhỏ (khoảng 10 con heo hoặc 150 gà đẻ, 500 chim cút hay 5 - 10 con bò), còn khó khăn trong việc đầu tư, xử lý môi trường.

 Mỗi hộ được đầu tư 1 hầm biogas theo công nghệ của Thái Lan với đặc điểm giá thành rẻ, dễ lắp đặt và sử dụng, quản lý mầm bệnh và ô nhiễm tốt. Mỗi hầm có giá trị đầu tư 200 USD. Nguyên vật liệu và kỹ thuật lắp đặt do CPV và Cty Alltech đồng hỗ trợ. Nông dân chỉ bỏ công đào hầm và phụ lắp đặt. 

Đến hết năm 2014, toàn bộ 100 hầm biogas đã được lắp đặt xong cho 100 hộ chăn nuôi nhỏ ở Thành An và Thành Thới A. Qua khảo sát 100 hầm, có kết quả rất khả quan.

 Cụ thể, tại xã Thành An, có 48/50 hầm phát huy được hiệu quả, có khí gas đưa vào sử dụng. 2 hầm còn lại, thì 1 hầm không đưa vào sử dụng do chăn nuôi gặp sự cố gia đình nên đã không thể tái đàn. 1 hầm do thi công lúc triều cường nên bị sai lệch kết cấu, hiện đang được sửa chữa. 

Tại xã Thành Thới A, có 44/50 hầm phát huy được hiệu quả. Trong 6 hầm còn lại, 1 hầm bị vỡ do khí gas, khi dội nước rửa chuồng ồ ạt làm tăng áp suất, khí gas thoát qua van an toàn không kịp. 5 hầm khác khí gas yếu, túi biogas không căng, nghi do rò rỉ ở đáy túi. Những hầm này sẽ được các bên tham gia hỗ trợ khắc phục trong thời gian tới. 

Như vậy, tổng cộng ở 2 xã đã có 92/100 hầm có hiệu quả tốt. Theo đánh giá của các hộ tham gia dự án, loại hầm biogas này có thời gian sinh khí gas nhanh hơn, lượng khí gas nhiều hơn so với các loại hầm cũ. Nhờ có khí gas sinh học từ chất thải chăn nuôi, bình quân mỗi tháng, mỗi hộ tham gia dự án tiết kiệm được 100.000 đồng chất đốt. 

Ngoài ra, theo ông Phan Văn Hợp, PCT UBND huyện Mỏ Cày Nam, từ khi sử dụng khí gas sinh học, các hộ chăn nuôi đã có thể sử dụng một lượng lá dừa không nhỏ (trước đây vốn dùng làm chất đốt) để làm phân bón hữu cơ

Read more